De stroomsnelheid van leren

De formule die impliciet wordt beschreven

Edwin van Dillen schreef onlangs een blog over multimodaal leren: Cognitive load is een vast volume en de vorm is aan jou. Ik las hem, en luisterde daarna ook naar de podcast die hij erover maakte. Precies die combinatie bracht iets in beweging. Tijdens het luisteren kristalliseerde zich iets uit wat ik in de blog al voelde maar nog niet scherp had. Dat is op zichzelf al een kleine illustratie van wat Edwin betoogt.

Wat Edwin beschrijft

Het kernidee is helder: cognitive load is een vast volume. Edwin drukt het uit als 42 — een getal dat hij bewust niet te precies maakt, maar dat het punt treffend illustreert. Jouw werkgeheugen, de actieve verwerkingsruimte waarmee je op dit moment informatie verwerkt, heeft een plafond. Dat plafond kun je niet verhogen.

Wat je wél kunt beïnvloeden, is de vorm van je kennisprofiel — het langetermijnmagazijn dat je door de jaren heen opbouwt. Edwin gebruikt daarvoor het beeld van een Barbapapa: hetzelfde volume, maar plastisch. De vorm is een keuze.

Het i-profiel is de specialist: hoog, smal, diep in één domein. De accountant die twintig jaar lang precies dat heeft gedaan. Het T-profiel voegt breedte toe aan één diepe expertise — de engineer die ook begrijpt wat de productmanager en de designer doen. Het Pi-profiel gaat nog een stap verder: twee dieptes, meer breedte, de generalist die ook echt specialist is op meerdere vlakken.

Elk van die profielen beschrijft een andere Barbapapa-vorm in het magazijn. En de klassieke aanname was altijd dat zo'n vorm langzaam ontstaat — door jaren van studie, ervaring, gerichte investering. Je koos een richting, en de vorm volgde. Traag, sequentieel, kanaalgebonden.

Edwin betoogt dat multimodaal leren in combinatie met AI die aanname onderuithaalt. De kosten van vormverandering dalen dramatisch. Podcast onderweg, AI die bronnen samenvat, context op aanvraag. Just-in-time in plaats van jaren van tevoren. De Barbapapa-klei in het magazijn wordt vloeibaar — je kunt de vorm veel sneller aanpassen aan wat het moment vraagt.

Dat is een sterk model. En het klopte al voor ik de podcast hoorde. Maar pas tijdens het luisteren viel er iets op zijn plek.

De doorstroomsnelheid — het onderliggende mechanisme

Werkgeheugen en langetermijnmagazijn zijn twee ruimten. Daartussen zit een verbinding, en die verbinding heeft een doorstroomsnelheid.

Edwin beschrijft dit impliciet — het zit in zijn redenering ingebakken — maar hij benoemt het niet als zodanig. Alles wat je verwerkt in je werkgeheugen stroomt via die verbinding naar het magazijn, waar het de Barbapapa-vorm mede bepaalt. De breedte van die verbinding is gelijk aan de breedte van je werkgeheugen zelf — je kunt er niet meer tegelijk doorheen forceren dan de capaciteit van 42 toelaat. Maar je kunt wel beïnvloeden hoe snel die stroom loopt.

Als informatie via één kanaal binnenkomt — een tekst, een dia, een college — is de doorstroom beperkt. Niet omdat je onwillig bent, maar omdat het kanaal zelf een bottleneck is. Meerdere kanalen tegelijk — tekst én beeld én geluid én context — verhogen die doorstroomsnelheid. Dat is de kern van dual coding theory, maar de praktische implicatie gaat verder dan geheugenretentie.

Meer modaliteiten = hogere stroomsnelheid = snellere opbouw van het profiel in het magazijn.

En daarmee wordt de formule die Edwin impliciet beschrijft, expliciet:

Stroomsnelheid × max werkgeheugen = absorptievermogen

Dezelfde persoon, hetzelfde volume van 42 — maar een hogere stroomsnelheid betekent dat de Barbapapa-klei in het magazijn sneller de gewenste vorm aanneemt. Dát is het mechanisme achter wat Edwin beschrijft: multimodaal leren verlaagt niet alleen de drempel om te leren, het verhoogt de snelheid waarmee kennis zich daadwerkelijk in het magazijn vastzet.

Waarom de podcast het bewijs leverde

Dit is ook waarom de combinatie van blog en podcast voor mij zo goed werkte. Niet omdat de inhoud anders was — die was grotendeels hetzelfde. Maar de twee kanalen samen verhoogden de doorstroomsnelheid. De bezettingsgraad van mijn werkgeheugen was laag tijdens het luisteren. Geen meetings, geen urgentie. Lage bezetting plus multimodale aanvoer: maximale doorstroom.

Wat in de blog abstract bleef, landde tijdens de podcast als iets concreets. En wat ik niet had kunnen verwoorden werd ineens formuleerbaar.

Dat is precies het punt dat Edwin maakt — en dat ik nu aan den lijve heb ondervonden.

Dit stuk is co-gecreëerd met Claude (Anthropic), als directe uitkristallisering van Edwins blog en de bijbehorende podcast. De visuals zijn gemaakt met NotebookLM.