Wees geen Fred

Over de kleine gewoontes die je vertragen op de reis naar AI-adoptie

In de vorige blog beschreef ik het raamwerk van Brice Challamel — vijf stappen van bewustwording naar transformatie, vier organisatorische ronden die je niet kunt overslaan. Aan het einde, bijna terloops, introduceerde Challamel een begrip dat me is bijgebleven.

Fred.

Fred is geen persoon. Fred is een houding.

De man die e-mails uitprintte

In de jaren negentig was er een manager die e-mail weigerde te gebruiken. Niet omdat hij er principieel op tegen was. Gewoon omdat hij het niet deed. Zijn assistent printte zijn berichten uit. Hij schreef zijn antwoord met de hand in de marge. Zij typte het terug in Outlook.

Iedereen die dit verhaal hoort, lacht. Wat een absurditeit. Wat een verspilling.

Tot Challamel de vraag stelt die daarna hangt in de lucht: en wat doe jij eigenlijk, in 2025, wat over vijf jaar net zo absurd klinkt?

Fred is niet dom. Fred is niet lui. Fred heeft zijn werkritme gebouwd op gewoontes die ooit logisch waren — en sindsdien nooit meer heeft herzien. Zijn identiteit zit verweven met zijn manier van werken. Veranderen voelt als zelfverraad. Dus verandert hij niet.

Dat is de echte definitie van Fred: vertrouwde wrijving verkiezen boven een kleine investering in nieuw vermogen.

En in het tijdperk van AI is die keuze niet neutraal meer. Ze is cumulatief. Wie vandaag de wrijving kiest, betaalt morgen rente op dat verlies — en de kloof met degene die wél overstapte, wordt elke dag een fractie groter en elke dag moeilijker te dichten.

Vijf Fred-gedragingen — herken je ze?

Hieronder vijf concrete Fred-patronen. Ze zijn universeel. Ze zitten verstopt in de werkdag van bijna iedereen. En ze zijn stuk voor stuk vervangbaar door iets beters — niet met maanden training, maar met een ander startpunt.

1. Slide één, blanco

Fred heeft een presentatie te maken. Hij opent PowerPoint. Slide één is leeg. Hij begint met nadenken over de structuur. Dan over de titel. Dan over de eerste bullet. Na een uur heeft hij vijf slides en het gevoel dat hij nergens is.

De dag erna begint hij opnieuw omdat het toch niet klopte.

Het probleem zit niet in het typen. Het zit in het feit dat hij de structuur, de boodschap en de uitwerking allemaal tegelijk probeert te doen — in zijn hoofd, op een leeg vel.

De AI-native aanpak: Begin met een gesprek, niet met een slide. Beschrijf het doel van de presentatie, de doelgroep, de kernboodschap en wat je wilt dat mensen daarna doen of denken. Vraag om een structuurvoorstel: secties, volgorde, de logica erachter. Kies wat klopt, schrap wat niet klopt, verfijn. Dan pas open je PowerPoint — met een blauwdruk in plaats van een blanco pagina.

Je bent nog steeds de maker. Maar je begint niet meer bij nul.

2. De solo-brainstorm

Fred zit voor een leeg vel papier. Hij wacht op inspiratie. Uiteindelijk komt er een idee. Hij wordt er verliefd op. Het is niet klaar voor anderen — dus hij bewaart het voor zichzelf tot het perfect is. Wat nooit gebeurt.

De workshop in zijn hoofd is een exclusief evenement. Één deelnemer. Geen tegenstemmen. Geen verrassingen.

De AI-native aanpak: Geef het kernprobleem, de randvoorwaarden, het doel. Vraag om tien niet-voor-de-hand-liggende ideeën, elk met een korte onderbouwing en een voorbeeld uit een ander domein. Vraag daarna kritisch tegengeluid: waarom zou het mislukken? Wat ontbreekt? Welk experiment kan ik deze week doen?

Je bent nog steeds de beoordelaar. Maar je beoordeelt nu een ecosysteem van opties in plaats van één idee dat je zelf al hebt goedgekeurd.

3. De geïmproviseerde moeilijke conversatie

Fred heeft een lastig gesprek voor de boeg. Een medewerker die functioneert onder de maat. Een klant die teleurgesteld is. Een partner waarmee iets is vastgelopen.

Hij vertrouwt op zijn charme, zijn ervaring, zijn gevoel voor de situatie. Soms gaat het goed. Soms zegt hij halverwege precies het verkeerde. Achteraf denkt hij: ik had dat anders moeten aanpakken. Maar hij leert er niets systematisch van.

De AI-native aanpak: Schrijf op wat je wilt bereiken in één zin. Laat AI drie varianten van de opening schrijven — direct, diplomatiek, op data gebaseerd. Laat de waarschijnlijke bezwaren formuleren, met respectvolle reacties. Oefen het gesprek als rollenspel. Debrief achteraf op het transcript: wat landde, wat niet, wat neem je mee naar het volgende gesprek.

Dit is geen script dat je voorleest. Het is voorbereiding die je scherper maakt.

4. De handmatige eerste versie

Fred typt. Backspace. Typt. Herleest. Typt verder. Na drie kwartier heeft hij een eerste alinea waar hij niet helemaal tevreden over is.

Of hij dicteert niet, omdat hij vindt dat zijn gedachten eerst op orde moeten zijn voordat hij ze uitspreekt. Wat resulteert in: niets uitspreken, niets opschrijven, nooit beginnen.

De AI-native aanpak: Spreek in. Twee minuten. Ongestructureerd mag — geef context, geef richting, geef het doel. Vraag om een eerste opzet: de structuur, de kernboodschap, twee alternatieve openingszinnen. Jij doet de laatste vijftien procent: de toon, de nuance, de zin die alleen jij kunt schrijven.

Het resultaat is niet slechter dan wat je handmatig zou hebben getypt. Het is sneller, en het heeft je denkproces zichtbaar gemaakt.

5. De checklist uit het hoofd

Fred schrijft een to-do lijst. Uit zijn hoofd. Elke maand opnieuw. Elke keer net iets anders, afhankelijk van wat hij toevallig als eerste denkt. De stap die vorige keer alles heeft vertraagd, staat er deze keer niet in — want hij is hem vergeten.

Ergens in een la ligt een notitieboekje met een betere versie. Hij vindt het niet terug.

De AI-native aanpak: Genereer de checklist vanuit wat je al hebt: notities, eerdere versies, e-mailthreads, vergadertranscripten. Vraag om de drie meest voorkomende faalpatronen erboven te zetten. Sla het op in een AI-project of notitieboek. De volgende keer begin je niet opnieuw — je verbetert wat er al is.

Een checklist die leert is geen lijst meer. Het is een systeem.

Fred is een spiegel, geen oordeel

Het punt is niet om Fred belachelijk te maken. Het punt is dat Fred in ieder van ons zit — ook in mensen die zichzelf AI-savy vinden. Ik herken mezelf in minstens drie van de vijf patronen hierboven. Regelmatig.

Fred is de stem die zegt: ik doe dit altijd zo. Fred is de gewoonte die ooit een oplossing was en sindsdien een muur is geworden. Fred is de identiteit die vastzit aan het hoe, en daardoor het wat uit het oog verliest.

De vraag is niet of je Fred-gedrag hebt. De vraag is of je het herkent.

Challamel gebruikte bij Moderna humor als cultureel correctiemechanisme. "Don't be Fred" werd een gedeelde taal — niet als beschuldiging, maar als spiegel. Iedereen kon zichzelf erin herkennen zonder gezichtsverlies. Dat maakte het gesprek mogelijk.

Dat is precies waarom dit instrument werkt — voor jezelf én in een team. Niet als oordeel. Als uitnodiging.

Een eenvoudige toets

Kies deze week drie dagelijkse handelingen die je automatisch doet. Schrijf op hoe je ze nu aanpakt. Vraag je daarna één vraag:

Is dit nog steeds de slimste manier om dit te doen — of doe ik het gewoon omdat ik het altijd zo doe?

Als het antwoord het tweede is: je hebt je Fred gevonden.

Wat je ermee doet, is aan jou.

Bronnen en inspiratie: Brice Challamel, Chief AI Officer Moderna / OpenAI — "Don't Be Fred! 8 Bad Habits to Lose in 2025" (Jeremy Utley, Beyond the Prompt podcast) ·

Co-creatie: Dit stuk is georkestreerd samen met Claude (Anthropic), versie Sonnet 4.6. De gedachten, posities en interpretaties zijn van mij. Claude heeft geholpen bij het structureren, het aanscherpen van argumenten en het schrijven van de tekst — als bewust voorbeeld van de orkestratie die ik hier beschrijf. NotebookLM gebruikt voor de visuals.